Cıvata Moment Hesaplayıcısı + Tork Rehberi

Cıvata Seçimi

CİVATA ÖLÇÜSÜ

KALİTE SINIFI

YAĞLAMA DURUMU

ÖNERİLEN SIKMA MOMENTİ

—Nm

⚠️

Önemli Teknik Uyarı Bu araçtaki tork değerleri yaklaşık rehber niteliğindedir. Gerçek sıkma kuvveti; sürtünme, yağlama, kaplama türü, yüzey durumu, rondela ve toleranslara göre önemli ölçüde değişir. Aynı tork, farklı yağlama koşullarında ciddi biçimde farklı ön yük oluşturabilir. Kritik uygulamalarda üretici verileri ve mühendislik hesabı esas alınmalıdır.

Teknik Bilgi

🔥

Tork neden tek başına yeterli değildir?

Cıvata sıkma işleminde uygulanan torkun büyük bölümü — yaklaşık %50'si vidalı bölgede, %40'ı oturma yüzeyinde — sürtünme kuvvetleriyle harcanır. Gerçek bağlantı kuvvetini (ön yük / clamp load) oluşturan pay yalnızca kalan yaklaşık %10 kadardır.

Bu nedenle aynı tork değeri; kuru, yağlı veya kaplamalı bir cıvatada çok farklı ön yükler üretir. K-faktörü (nut factor) bu sürtünme etkisini temsil eder ve tipik olarak 0.10 – 0.25 arasında değişir.

Kritik bağlantılarda tork + açı yöntemi (torque-angle) veya uzama ölçümü daha güvenilir sonuç verir.

Diş sürtünmesi

~%50

Oturma sürtünmesi

~%40

Gerçek ön yük

~%10

📐

K-Faktörü Nedir?

K-faktörü (nut factor / tork katsayısı), tork-ön yük ilişkisindeki sürtünme etkisini temsil eden boyutsuz bir katsayıdır.

T = K × d × F formülünde K ne kadar büyükse, aynı ön yük için o kadar fazla tork uygulanması gerekir. İyi yağlanmış bağlantılarda K 0.10–0.15 iken, kuru paslanmaz bağlantılarda 0.25–0.35'e çıkabilir.

Sık Sorulan Sorular

Hafif yağlı koşulda M10 8.8 cıvata için önerilen yaklaşık sıkma momenti 57.3 Nm'dir. Kuru koşulda bu değer yaklaşık %20 daha yüksek olabilir. Bu değer metrik kaba diş ve proof load'un ~%85'i mantığıyla hesaplanan yaklaşık rehber değerdir.

M12 10.9 kalite sınıfı için hafif yağlı koşulda önerilen sıkma momenti yaklaşık 143 Nm'dir. Kaplama türü ve yüzey durumuna göre değer değişebilir.

Cıvata sıkımında uygulanan torkun büyük bölümü sürtünmede harcanır. Yağlama durumu bu sürtünme katsayısını doğrudan etkiler. Aynı tork değeri yağlı bir bağlantıda çok daha yüksek ön yük üretirken, kuru bağlantıda aynı ön yük için daha fazla tork gerekir. Bu fark bazı teknik belgelerde %15–25 ve üzeri olarak belirtilmektedir.

K-faktörü (nut factor), tork ile ön yük arasındaki ilişkideki sürtünme etkisini temsil eden boyutsuz bir katsayıdır. T = K × d × F formülünde kullanılır. İyi yağlı bağlantılarda 0.10–0.15, genel kullanımda 0.18–0.20, kuru koşulda 0.22–0.25 civarındadır.

Tork (T), ön yük (F), nominal çap (d) ve K-faktörü arasındaki ilişki T = K × d × F formülüyle ifade edilir. Daha düşük K-faktörü, aynı ön yük için daha az tork anlamına gelir. Daha yüksek sürtünme, aynı ön yük için daha fazla tork gerektirir.

Hayır. Bu araçtaki değerler yaklaşık rehber niteliğindedir. Gerçek sıkma momenti; cıvata malzemesi, kaplama, yüzey durumu, rondela, tekrar kullanım durumu ve uygulamaya göre farklılık gösterir. Kritik bağlantılarda üretici teknik datası ve makine mühendisliği hesabı esas alınmalıdır.

İlgili Araçlar

⚖️

Metal Ağırlık

Çelik, alüminyum hesaplama

Korozyon riski analizi

📚

Malzeme Rehberi